Interview: ‘Transparantie is de basis van gezonde samenwerking’
Verandering is een goed moment voor scholing in de medezeggenschap. Punt Speciaal Onderwijsgroep greep het aantreden van een nieuwe bestuurder aan voor een AOb-training met de nieuwe functionaris, de raad van toezicht en de gemeenschappelijke medezeggenschapsraad. Adviseur communicatie en gmr-voorzitter Kathy van der Horst blikt terug met bestuurder Bas Wesseldijk.
Onduidelijkheid over de managementstructuur kan verlammend werken in een complexe organisatie als Punt Speciaal. Dat moet anders, stelden de gmr en de nieuwe bestuurder Bas Wesseldijk ruim een jaar geleden vast. De gmr had zich gedegen voorbereid met steun van AOb-trainer Aysegül Aslan, vertelt gmr-voorzitter Kathy van der Horst: “De komst van de nieuwe bestuurder is hét moment om te denken over de uitgangspunten voor samenwerking. Ook speelde dat wij het altijd ingewikkeld vonden wat we wel en niet met de raad van toezicht moesten bespreken. Zo kwamen we op een scholing met de governancedriehoek.”
Punt Speciaal is een conglomeraat van scholen voor speciaal en voortgezet speciaal onderwijs, verspreid over vier regio’s in Gelderland en Noord-Limburg. Vijf van de zes scholen hebben meerdere vestigingen waardoor er op 21 plekken les gegeven wordt. Alle scholen zijn vertegenwoordigd in de gmr.
Hoe was het binnenkomen voor de nieuwe bestuurder?
Bas Wesseldijk: “Als bestuurder van samenwerkingsverbanden was ik gewend aan mensen die behoorlijk fanatiek in de medezeggenschap zitten. Zij zijn sterk betrokken, vanuit interesse in de materie of een persoonlijke ervaring, terwijl de ondersteuningsplanraad op afstand van de school staat. Ik vind initiatiefrijke medezeggenschap juist prettig. Dat is veel leuker dan een mr die zit te wachten op allerlei dingen die ik als bestuurder kom vertellen. Ik sta er niet zo hiërarchisch in. We hebben met elkaar een mooie klus te doen, ieder vanuit zijn eigen verantwoordelijkheid. Dan is het leuk om het over de inhoud te hebben en dat mag best scherp zijn.”
Kathy: “We zaten met een ingewikkelde tijdelijke hybride managementstructuur en we hebben eerlijk aan elkaar aangegeven dat die moest veranderen. De bestuurder heeft ons en de raad van toezicht goed meegenomen bij een zorgvuldig proces. Er is onderzoek gedaan en Bas heeft een passend voorstel neergelegd voor een nieuwe managementstructuur. Wij zijn er als gmr erg tevreden over hoe dat is uitgepakt. Dat was een fijne start.”
Hoe gaat dat met punten waar je het niet over eens bent?
Kathy: “Heel goed, omdat we nu vroegtijdig meegenomen worden in de onderwerpen. Daardoor ontstaat er meer vertrouwen en heb je de rust om samen goed het gesprek te blijven voeren. Je kunt een onderwerp van meerdere kanten bekijken. Als je hoort welke afwegingen er zijn gemaakt en als je voelt dat je serieus bent genomen dan helpt dat veel.”
Bas: “Het is niet ongewoon dat veel ongezegd blijft in de relatie tussen medezeggenschappers, raad van toezicht en bestuur. Juist dan ontstaat wantrouwen. Ik merk soms een spanningsveld rond de mate van openheid, terwijl ik juist geloof dat transparantie de basis is van gezonde samenwerking. Als er geen verborgen agenda's zijn kun je prima gesprekken voeren. Ik heb nog niet meegemaakt dat ik iets vind en dat de voltallige gmr er anders over denkt. De wereld is niet zwart-wit, wij benaderen kwesties niet in het stramien van goed of fout. Ik neem de input serieus, je maakt met elkaar de keuze en ik ben eindverantwoordelijk. Soms leeft het idee dat de bestuurder als een alwetende altijd de juiste keuzes maakt. Dat is natuurlijk niet zo. Als je open en eerlijk bent over je twijfels en de voors en tegens kun je veel draagvlak krijgen. Ook al vinden mensen soms dat zij een andere keuze hadden gemaakt.”
Hoe verliep de training met de governancedriehoek?
Kathy: “We deden dat op een avond in het bestuursbureau. Zo word je niet gestoord en kunnen ouders er ook bij zijn zonder een vrije dag te nemen. Het ging over de thema’s in het nieuwe meerjarenbeleidsplan en ieders rol bij het uitwerken van de ambities. Wat doen we samen, wat doen we apart zonder langs elkaar heen te werken. Hoe voeren we met de bestuurder en de raad van toezicht het gesprek de komende jaren.”
Bas: “Bij zo’n scholing gaat het er serieus aan toe, maar er is ook alle ruimte om even te lachen of een grapje te maken. Het interessante was met elkaar vast te stellen wat iedereen belangrijk vindt. Je kunt nooit 100 procent van je doelen realiseren, maar wanneer zijn we met elkaar tevreden als we over vier jaar terugkijken?”
Welke punten waren dat?
Kathy: “We hadden allemaal onderwijskwaliteit bovenaan staan.”
Bas: “En huisvesting is heel belangrijk, de ontwikkeling van onze locaties. Als derde het personeelsbeleid met aandacht voor het ziekteverzuim. Dat is in het onderwijs aan de hoge kant, bij ons ook. Het gaat de goede kant op met acties die we hebben ingezet rond het thema werkgeluk. Dat klinkt leuker dan ziekteverzuim. Als je gelukkig in je werk zit, hoef je niet uit te vallen. Vanuit de ouders kwam de vraag om bij deze drie grote thema’s ook te letten op behoud van de veiligheid voor leerlingen en personeel.”
Kathy: “Dat is ook relevant voor de onderwijskwaliteit en digitale geletterdheid.”
Bas: “Het grappige was dat we met iedere groep apart die thema’s moesten aanwijzen. En toen we weer bij elkaar kwamen bleek het allemaal redelijk overeen te stemmen.”
Wat adviseren jullie andere medezeggenschappers?
Bas: “Goede samenwerking is afhankelijk van de mensen op sleutelposities. Dat begint bij een voorzitter van de mr of gmr die met enthousiasme nieuwe leden bekendmaakt met de materie, die mensen meeneemt. Die samen met een goede secretaris zorgt dat er structureel bijeenkomsten zijn, fatsoenlijk voorbereid met een goede agenda. De bestuurder zit er niet zuchtend en steunend omdat het moet, maar staat er relaxed in omdat het juist leuk en interessant is om te spiegelen en te sparren. Geef de medezeggenschappers niet het gevoel dat ze op audiëntie zijn bij de grote baas waar ze voorzichtig moeten zijn. Nee, we zijn samen een club en gaan ook jaarlijks een hapje eten met elkaar. We zijn samen verantwoordelijk om het goed te doen en dat kan soms schuren, maar daar word je niet op afgerekend de volgende dag.”
“Je hoeft de statuten er niet steeds bij te halen, het gaat om de band die je met elkaar kweekt. En je moet het van elkaar kunnen zeggen als de voorzitter die rol alleen maar heeft gepakt voor de uurtjes, of als de bestuurder de bijeenkomsten traineert. Daar ligt ook een rol voor de raad van toezicht. Als je die governancedriehoek goed met elkaar organiseert kun je een hele zinvolle en constructieve samenwerking hebben.”
Kathy: “Houd goed contact met de andere medezeggenschappers in de mr’s. Onze gmr organiseert onder meer één keer per jaar een medezeggenschapsbijeenkomst voor alle medezeggenschappers bij Punt Speciaal, plus de bestuurder, directie en de raad van toezicht.”
Wat horen jullie van de achterban in relatie tot al deze inspanningen?
Kathy: “Eerlijk gezegd niets negatiefs. De ene mr is actiever dan de andere als het gaat om samenwerking met de gmr.”
Bas: “We krijgen vacatures in de medezeggenschap goed ingevuld, dat zegt ook iets over zichtbaarheid en betrokkenheid.”
