Reorganisatie op til? Schakel direct de hulplijn in
Minder leerlingen en sombere prognoses, dan hangt inkrimping van de formatie in de lucht. Niet aarzelen, adviseert rayonbestuurder Ellen Scholten van de AOb. Eis als medezeggenschap een plek aan tafel in samenspraak met de vakbonden, want die hebben de ervaring in huis.
Zowel in het voortgezet als in het primair onderwijs merkt de AOb dat sociale plannen terug zijn van weggeweest. Aan de ene kant van het land is er nog altijd een lerarentekort, in andere gebieden daalt het kindertal zodanig dat scholen moeten krimpen of sluiten.
Hoe doet een school dat netjes?
De medezeggenschap heeft bevoegdheden, maar er kunnen ongelukken gebeuren als bestuur, personeel en ouders het volledig op eigen houtje denken te regelen. “De gemiddelde gmr heeft er geen ervaring mee en heeft dus geen idee hoe het werkt” is de ervaring van AOb-rayonbestuurder Ellen Scholten.
Een voorbeeld uit haar rayon Oost: “De directeur/bestuurder van een school en de mr dachten samen een sociaal plan te tekenen, maar dat kan wettelijk niet zonder de vakbonden. Als de vakbonden er niet tijdig bij zijn gehaald en er vervolgens geen goede regelingen meer te onderhandelen zijn, gaan wij niet tekenen. En dan draait het bestuur op voor de helft van de kosten van ww-uitkeringen.”
Dreigend faillissement
Zelf is ze op dit onderdeel door schade en schande wijs geworden in de gmr. Haar eigen bestuur voor primair onderwijs stond jaren geleden op de valreep van een faillissement. “We hadden niet op tijd hulp gevraagd. Je legt de schuld bij jezelf. Slapeloze nachten heb ik ervan gehad.” Geld voor een sociaal plan is er nauwelijks meer als het bestuur de zaken te lang op zijn beloop laat. Uiteindelijk vond de instelling onderdak bij een groter bestuur in het voortgezet onderwijs.
Het kan erger
In rayon Oost liep een kleine school leeg doordat ouders hun kinderen er weghaalden uit onvrede. Door overplaatsingen en het vertrek van leraren was ook de medezeggenschapsraad feitelijk niet meer in functie. En toen trok de directeur direct de stekker eruit. Scholten: “Echt, dat kun je beter niet doen want dan beëindig je direct de bekostiging. Dit heeft de betrokken stichting meer dan 7 ton gekost.” Want het personeel komt niet direct aan ander werk, er kan scholing nodig zijn, reiskostenvergoeding en verhuisregelingen. Ook andere kosten lopen nog een tijdje door.
Een slimmere oplossing: overleg met enkele ouders over een laatste jaar waarin de school met nog 1 groep en 1 leerkracht open blijft. Dan geldt de bekostiging op basis van het leerlingenaantal van het voorafgaande jaar, maar zijn de kosten lager. “Dat werkt, zelfs al heb je maar drie kinderen. Zo kun je wel een sociaal plan betalen.”
Teloorgang is vaak te voorzien
Medezeggenschapsraden verzetten zich nogal eens tegen sluiting, maar zaken bij de geschillencommissie eindigen meestal in een teleurstelling. Zelfs als het bestuur steken heeft laten vallen is een aangekondigde sluiting in de praktijk niet meer te voorkomen.
Ook zonder publiciteit kunnen schoolleiders, besturen en medezeggenschappers de teloorgang van een school vaak lang van tevoren zien aankomen. Aanmelding van nieuwe leerlingen dalen geleidelijk. Gemeentelijke prognoses van geboortecijfers zijn niet heilig, maar laten wel een trend zien. En steeds kleinere klassen zijn plezierig voor het lesgeven, maar zorgelijk voor de penningmeester.
“Trek als medezeggenschapper op tijd aan de bel bij je vakbond”, zegt Scholten.
“Als iedereen weet dat het slecht gaat, moet je geen tijd verdoen aan dimdammen over van alles en nog wat. Hoe eerder je de vakbonden aan tafel hebt, hoe beter het sociaal plan kan worden.”
